Tutaj komunikat ONZ: https://press.un.org/en/2026/sc16498

[Też z tłumacza]

Po burzliwej debacie Rada Bezpieczeństwa nie przyjęła rezolucji w sprawie przedłużenia misji ONZ ds. referendum w Saharze Zachodniej

Przyszłość misji pokojowej ONZ w spornej Saharze Zachodniej — zgodnie z marokańską propozycją autonomii przedstawioną w 2007 roku — pozostaje niepewna po tym, jak Rada Bezpieczeństwa nie przyjęła dzisiaj dwóch projektów rezolucji.

Mandat długoletniej Misji ONZ ds. Referendum w Saharze Zachodniej (MINURSO) wygaśnie 31 października 2026 r.

Projekt rezolucji przedłożony przez delegację Stanów Zjednoczonych (zawarty w dokumencie S/2026/868) nie został przyjęty w wyniku głosowania: 11 głosów za, 1 weto (Federacja Rosyjska) oraz 3 wstrzymujące się (Chiny, Pakistan i Chiny).

MINURSO została utworzona na mocy rezolucji Rady nr 690 (1991) zgodnie z propozycjami porozumienia ONZ i Organizacji Jedności Afrykańskiej, przyjętymi w 1988 r. przez Maroko oraz Frente Popular para la Liberación de Saguia el-Hamra y de Río de Oro (Frente POLISARIO). Propozycje porozumienia, zatwierdzone przez Radę, przewidywały okres przejściowy na przygotowanie referendum, w którym ludność Sahary Zachodniej miałaby dokonać wyboru między niepodległością a integracją z Marokiem. Chociaż referendum nigdy się nie odbyło, MINURSO nadal wykonuje zadania powierzone jej przez Radę. Marokańska propozycja autonomii zakłada, że terytorium to będzie samorządne pod zwierzchnictwem Maroka, co stanowi podstawę do negocjacji.

Przeciwny projekt rezolucji Federacji Rosyjskiej (zawarty w dokumencie S/2026/870), który przewidywał przedłużenie mandatu misji do 31 października 2027 r., został odrzucony w wyniku głosowania, w którym 3 państwa zagłosowały za (Chiny, Somalia, Federacja Rosyjska), 1 stały członek (Stany Zjednoczone) zagłosował przeciw, a 11 wstrzymało się od głosu.

Przemawiając po głosowaniu nad swoją rezolucją, delegat Stanów Zjednoczonych stwierdził, że to prawdziwie niefortunne, iż w 2026 r. skorzystano z prawa weta, aby „zachować literę R (w nazwie misji) na potrzeby referendum”. Rada przeanalizowała historię niepowodzeń z ostatnich 30 lat, a ONZ od dziesięcioleci nie przygotowuje się do referendum. Stany Zjednoczone przedstawiły rezolucję popierającą zasadę samostanowienia. „Przyczyniłoby się to do postępów w trwającym od 50 lat konflikcie” – powiedział, dodając, że status quo jest nie do przyjęcia. Każde wycofanie misji powinno przebiegać w sposób uporządkowany i stabilny.

Inni delegaci również wyrazili ubolewanie z powodu weta Federacji Rosyjskiej. Delegat Francji stwierdził, że MINURSO może budować zaufanie, aby przyspieszyć proces polityczny. „Jej nagłe zamknięcie byłoby niezwykle niepokojące w kontekście ponownego nasilenia napięć” – ostrzegł. Delegat Wielkiej Brytanii wyraził „ogromne rozczarowanie” decyzją Federacji Rosyjskiej, która „podważa działania Rady w tej sprawie, zagraża rozmieszczeniu misji ONZ i grozi cofnięciem postępów w procesie politycznym dotyczącym Sahary Zachodniej”.

Wyjaśniając powód wstrzymania się od głosu, delegat Chin stwierdził, że nie przeprowadzono wystarczających konsultacji w sprawie propozycji Stanów Zjednoczonych. „Mandat misji nie powinien być wykorzystywany do wywierania presji politycznej” – powiedział, dodając, że konieczne jest polityczne rozwiązanie.

Wyjaśniając swoje weto, delegat Moskwy stwierdził, że gdyby rezolucja Stanów Zjednoczonych została przyjęta, „mogłaby zniweczyć cały proces rezolucyjny dotyczący kwestii Sahary Zachodniej”. Narzucanie jednostronnych rozwiązań bez uprzednich, żmudnych dyskusji z drugą stroną „jest czymś, co postrzegamy jako prowadzące do ślepego zaułka”. „Wydaje się, że trywialne usunięcie jednej litery z nazwy misji w rzeczywistości nie może być interpretowane inaczej niż jako zdrada interesów mieszkańców obozu w Tindouf” – stwierdził. Rada nie może „wyrazić zgody” na jednostronne podejście – podkreślił, postrzegając swój głos jako „weto ratujące życie, że tak powiem”.

Zabierając ponownie głos przed głosowaniem nad projektem, delegat Federacji Rosyjskiej powiedział, że czuje się zmuszony zaproponować alternatywę mającą na celu zachowanie obecności ONZ w Saharze Zachodniej i że jest „szczerze zainteresowany sprawiedliwym i wzajemnie akceptowalnym rozwiązaniem tego przedłużającego się konfliktu”. Propozycja ta nie zawierała żadnych nowych ani sprzecznych elementów i powinna być postrzegana „jako ostatnia szansa na przedłużenie działalności MINURSO”.

Po głosowaniu delegat Stanów Zjednoczonych zaznaczył, że jego wcześniejszy projekt „był podjętą w dobrej wierze próbą” przeniesienia mandatu „z misji, która przez 35 lat nie zrealizowała swojego pierwotnego celu, tak aby ta misja pokojowa spełniała swoje zadanie”. „Jasno daliśmy do zrozumienia, że przedłużanie mandatów rok po roku, dekadę po dekadzie – mandatów, które nie przyniosły rezultatów lub nie mogą przynieść rezultatów – nie jest czymś, co możemy poprzeć”, podkreślił. „Na samej stronie internetowej misji przyznaje się obecnie, że przygotowania do referendum zakończyły się ponad 20 lat temu” – stwierdził.

„Nie powinniśmy utrzymywać status quo, które skutkuje cierpieniem kolejnego pokolenia” oraz „nie możemy przedłużać misji, której sama nazwa nie odzwierciedla rzeczywistości w terenie” – podkreślił.

Przedstawiciel Algierii podziękował Federacji Rosyjskiej za przedstawienie projektu przedłużenia mandatu o charakterze technicznym oraz wszystkim państwom członkowskim, „które postanowiły nie poprzeć” rażącej niesprawiedliwości i jawnego ataku na „same fundamenty naszej organizacji”. Jako państwo sąsiednie dotknięte trwającym od 50 lat konfliktem Algieria udziela schronienia setkom tysięcy uchodźców saharyjskich, którzy nadal są pozbawieni prawa do samostanowienia. Zwracając uwagę, że Front Polisario jest prawowitym przedstawicielem Sahrawi i już przedstawił swoje stanowisko, potępił „porażkę tej Rady Bezpieczeństwa”. „Tragedia, jakiej doświadcza ludność sahrawi, została w dziwny sposób sprowadzona do pojęcia populacji uchodźców” – powiedział, odnosząc się do niegościnnej Sahary.

W odpowiedzi delegat Maroka stwierdził, że rezolucja misji była od lat przyjmowana bez udziału obu stron, ale że „tradycja ta została złamana”. Pytając, dlaczego delegat Algierii udziela Radzie „lekcji”, stwierdził, że Algieria podważa autorytet Rady, autora rezolucji oraz tych, którzy ją poparli. Podkreślił, że obozy w Tindouf są jedynymi na świecie, w których kraj przyjmujący „przekazuje swoją władzę grupie separatystycznej”, podczas gdy osoby przebywające w obozach nie mają prawa do swobodnego przemieszczania się. „Niech ci ludzie wrócą do Maroka” – powiedział – „niech wrócą do domu”.